Hoe werkt de vertering van een varken?

Varkens staan bekend als alleseters. Ze kunnen veel verschillende soorten voedsel eten en lijken zich makkelijk aan te passen aan verschillende rantsoenen. Toch is de vertering van een varken behoorlijk specifiek opgebouwd en verschilt deze duidelijk van die van herkauwers zoals schapen, geiten en runderen.

Om varkens goed te voeren, helpt het om te begrijpen hoe hun spijsvertering werkt en wat voeding daarin doet.

Varkens zijn geen herkauwers

In tegenstelling tot schapen, geiten en runderen hebben varkens geen pens. Herkauwers verteren een groot deel van hun voer via fermentatie in de pens, waarbij micro-organismen vezels afbreken voordat het voer verder wordt verteerd. Bij varkens werkt dit anders. Zij hebben een eenmagige spijsvertering, vergelijkbaar met die van mensen. Het grootste deel van de vertering vindt plaats in de maag en de dunne darm.

Dit betekent dat varkens vooral afhankelijk zijn van goed verteerbare voedingsstoffen, zoals zetmeel, vetten en eiwitten.

Van mond tot darm

De vertering van een varken verloopt stap voor stap. In de mond wordt het voer gekauwd en gemengd met speeksel. Dit lijkt een kleine stap, maar is belangrijk voor een goede start van de vertering.

In de maag wordt het voer verder afgebroken door maagzuur en enzymen. Hier begint de vertering van eiwitten. Daarna komt het voer in de dunne darm. Dit is de belangrijkste plek voor opname van voedingsstoffen. Hier worden zetmeel, vetten en eiwitten verder afgebroken en opgenomen in het lichaam.

Wat daarna overblijft, gaat door naar de dikke darm.

Fermentatie in de dikke darm

In de dikke darm leven bacteriën die vezels kunnen afbreken. Dit proces wordt fermentatie genoemd.

Hoewel dit minder efficiënt verloopt dan bij herkauwers, speelt het wel een rol. Tijdens fermentatie ontstaan onder andere vluchtige vetzuren. Deze leveren nog een kleine hoeveelheid energie en ondersteunen de darmgezondheid. Fermentatie is bij varkens dus geen hoofdproces, maar wel een waardevolle aanvulling op de vertering.

Waarom vezels belangrijk zijn

Omdat varkens vezels minder goed verteren, wordt hun rol soms onderschat. Toch zijn vezels belangrijk. Ze ondersteunen de darmwerking, zorgen voor een rustiger verloop van de vertering en dragen bij aan verzadiging. Daardoor eten varkens minder gehaast en blijven ze vaak beter in balans.

Voor hobbyvarkens en mini varkens is dit extra belangrijk. Deze dieren hebben vaak een lagere energiebehoefte, maar krijgen in de praktijk regelmatig energierijk voer. In de blog “Waarom standaard varkensvoer niet altijd past bij hobbyvarkens” lees je hoe dit in de praktijk uitwerkt.

Vertering en energie

De vertering van een varken is sterk gericht op het benutten van energie uit goed verteerbare voedingsstoffen. Voer met veel zetmeel en suikers wordt snel afgebroken en levert direct energie. Dit kan gunstig zijn voor groei, maar maakt het rantsoen ook geconcentreerder.

Wanneer er weinig vezels tegenover staan, kan dit leiden tot snelle opname van energie en minder verzadiging. Een rantsoen met meer vezels en een lagere energiedichtheid zorgt vaak voor meer balans. De vertering verloopt rustiger en het dier blijft beter in conditie.

Vertering en het rantsoen

De vertering van een varken bepaalt voor een groot deel welk voer het beste past. Een rantsoen moet niet alleen voldoende energie en voedingsstoffen bevatten, maar ook bijdragen aan een stabiele vertering.

Bij industrievarkens ligt de nadruk vaak op maximale groei. Bij hobbyvarkens en kleinschalige houderij speelt daarnaast ook dierenwelzijn en een evenwichtige ontwikkeling een belangrijke rol. Een rantsoen dat beter aansluit op de vertering van het dier, ondersteunt niet alleen groei, maar ook gedrag, verzadiging en algehele gezondheid.

Tot slot

De vertering van een varken lijkt misschien eenvoudig, maar is een nauw samenspel van processen in maag en darmen. Wat een varken eet, bepaalt hoe deze processen verlopen en hoe goed voedingsstoffen worden benut. Wanneer je daar rekening mee houdt, wordt het makkelijker om een rantsoen te kiezen dat niet alleen voedt, maar ook in balans is.