Oude varkens voeren: wat verandert er als je varken ouder wordt?

Wanneer een varken ouder wordt, verandert er soms meer dan alleen zijn leeftijd. Het dier kan minder actief worden, moeite krijgen met opstaan of juist gewicht verliezen. Maar betekent dat ook dat je zijn voeding moet aanpassen?

Niet ieder ouder varken heeft andere voeding nodig. Sommige varkens blijven tot op hoge leeftijd actief en behouden een gezonde lichaamsconditie, terwijl andere dieren eerder problemen krijgen met hun gewicht, gebit of beweging.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de leeftijd van je varken te kijken, maar vooral naar zijn conditie, gezondheid en gedrag.

Heeft een ouder varken minder voer nodig?

Oudere varkens worden vaak minder actief. Ze lopen misschien minder rond, liggen vaker te rusten en besteden minder tijd aan wroeten. Daardoor kan hun energiebehoefte afnemen.

Maar dat geldt niet voor ieder varken. Een ouder varken dat nog dagelijks actief is, kan een heel andere voedingsbehoefte hebben dan een leeftijdsgenoot die nauwelijks meer beweegt.

Het is daarom niet verstandig om de hoeveelheid voer automatisch te verminderen zodra een varken ouder wordt.

Kijk liever naar zijn lichaamsconditie. Komt je varken aan terwijl zijn activiteit afneemt? Dan kan het nodig zijn om de energie-inname aan te passen. Blijft hij goed op gewicht en is hij nog actief? Dan is er misschien helemaal geen reden om iets te veranderen.

Let er wel op dat minder voer geven ook betekent dat je varken minder eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgt. Een varken dat minder energie nodig heeft, heeft nog steeds voldoende van deze voedingsstoffen nodig.

De gevolgen van jarenlang overgewicht

Overgewicht is bij hobbyvarkens een veelvoorkomend probleem. Maar de gevolgen worden niet altijd direct zichtbaar.

Een jong varken met overgewicht kan misschien nog zonder problemen rondlopen en opstaan. Naarmate het dier ouder wordt, kan die jarenlange extra belasting van zijn poten en gewrichten steeds meer problemen veroorzaken.

Overgewicht kan bijdragen aan gewrichtsslijtage, chronische pijn en moeite met bewegen. Daardoor ontstaat gemakkelijk een vicieuze cirkel: het varken beweegt minder omdat zijn gewrichten pijn doen, maar door die beperkte beweging wordt het ook moeilijker om gewicht te verliezen.

Daarnaast kan ernstig overgewicht de stofwisseling beïnvloeden. Bij onderzoek met minivarkens zijn onder andere insulineresistentie en veranderingen in de bloedvetten vastgesteld.

Ook bij een ouder varken heeft gewichtsverlies nog zin wanneer het dier te zwaar is. Minder lichaamsgewicht betekent minder belasting van de gewrichten. Maar bestaande gewrichtsschade verdwijnt daarmee niet automatisch.

Een gezond gewicht behouden is daarom niet alleen belangrijk voor de gezondheid van je varken op dit moment, maar ook voor zijn welzijn op latere leeftijd.

Wordt je varken dunner, of verliest hij spiermassa?

Wanneer een ouder varken gewicht verliest, lijkt dat misschien een positieve ontwikkeling. Zeker wanneer het dier eerder te zwaar was.

Maar gewichtsverlies betekent niet automatisch dat een varken overtollig vet kwijtraakt.

Een varken kan ook spiermassa verliezen, bijvoorbeeld door ziekte, pijn of langdurig minder bewegen. Vooral veranderingen in de bespiering van de rug en achterhand kunnen daarbij opvallen.

Het is zelfs mogelijk dat een varken nog steeds te veel lichaamsvet heeft, terwijl zijn spiermassa afneemt. Het dier kan daardoor slanker lijken, zonder dat zijn lichamelijke conditie daadwerkelijk verbetert.

Kijk daarom niet alleen naar het gewicht of de omvang van de buik. Let ook op de bespiering, de manier waarop je varken beweegt en of hij nog gemakkelijk kan opstaan.

Verliest je varken onbedoeld gewicht of merk je dat zijn spieren duidelijk afnemen? Laat dan door een dierenarts onderzoeken wat daarvan de oorzaak is.

Heeft een ouder varken meer eiwit nodig?

Eiwitten zijn belangrijk voor het onderhoud en herstel van lichaamsweefsels, waaronder spieren. Ook wanneer een varken ouder wordt, moet het voldoende eiwitten en essentiële aminozuren binnenkrijgen.

Maar betekent dat ook dat oudere varkens meer eiwit nodig hebben? Dat weten we niet precies. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de eiwitbehoefte van oudere hobbyvarkens.

Wanneer een ouder varken spiermassa verliest, is het daarom belangrijk om eerst naar de oorzaak te kijken. Beweegt het dier minder door pijnlijke gewrichten? Eet het minder door gebitsproblemen? Of speelt er misschien een ziekte?

Alleen meer eiwit voeren lost zulke problemen niet op.

Daarnaast is het belangrijk om te beseffen dat een varken dat minder voer krijgt, ook minder eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgt. Zeker bij dieren die gemakkelijk te zwaar worden, kan dat een aandachtspunt zijn.

Een ouder varken heeft dus niet automatisch eiwitrijker voer nodig. Wel moet zijn voeding voldoende bouwstoffen blijven leveren, ook wanneer hij minder energie nodig heeft.

Gebitsproblemen kunnen het eten moeilijker maken

Ook het gebit verdient aandacht wanneer een varken ouder wordt.

Afgebroken of versleten tanden, ontstekingen en andere gebitsproblemen kunnen ervoor zorgen dat een varken moeite krijgt met kauwen. Soms valt dat niet meteen op, omdat het dier nog wel naar zijn voerbak loopt en probeert te eten.

Let daarom op veranderingen in zijn eetgedrag. Eet je varken langzamer dan voorheen, laat hij voer uit zijn bek vallen of lijkt hij bepaalde stukken voer te vermijden?

Dan kan er iets met zijn gebit aan de hand zijn.

Bij gebitsproblemen kan het nodig zijn om de vorm of structuur van het voer aan te passen. Maar laat eerst onderzoeken wat het probleem veroorzaakt. Alleen zachter voer geven lost een pijnlijk of ontstoken gebit niet op.

Hoe pas je dit toe bij je eigen varken?

Neem regelmatig de tijd om je varken goed te bekijken. Niet alleen wanneer je denkt dat er iets mis is, maar juist ook wanneer het dier gezond lijkt.

Let daarbij op een paar dingen:

• Lichaamsconditie: wordt je varken dikker of juist magerder? Voel ook aan zijn lichaam, want een dikke vacht of vetophopingen kunnen veranderingen verhullen.

• Bespiering: verandert de vorm van zijn rug of achterhand? Een varken kan spiermassa verliezen terwijl het nog steeds te veel lichaamsvet heeft.

• Beweging: staat je varken nog gemakkelijk op, loopt hij soepel en gaat hij nog regelmatig op onderzoek uit?

• Eetgedrag: eet hij zijn voer zoals gewoonlijk, of merk je dat kauwen moeilijker gaat, hij langzamer eet of voer laat vallen?

Merk je dat je varken geleidelijk aankomt terwijl hij minder actief wordt? Kijk dan of de energie-inname nog bij zijn behoefte past. Verminder niet zomaar steeds verder de hoeveelheid compleet voer, want daarmee beperk je ook de aanvoer van andere voedingsstoffen.

Valt je varken onbedoeld af, verliest hij spiermassa of verandert zijn eetgedrag? Laat dan eerst onderzoeken wat daarvan de oorzaak is, voordat je het rantsoen aanpast.

Zo kun je de voeding blijven afstemmen op wat je varken daadwerkelijk nodig heeft, ook wanneer hij ouder wordt.

Goed voeren begint bij je varken

Ouder worden betekent niet automatisch dat een varken speciaal seniorenvoer nodig heeft. De leeftijd vertelt je op zichzelf maar weinig over wat er in de voerbak moet liggen.

Kijk daarom regelmatig naar de lichaamsconditie, bespiering, beweging en het eetgedrag van je varken. Verandert er iets, probeer dan eerst te begrijpen waarom.

Want ook bij oudere varkens geldt: goed voeren begint niet bij het voer, maar bij het dier dat ervoor staat.