Varken met ondergewicht voeren: hoe help je een varken gezond aankomen?

Wanneer een varken te mager is, lijkt de oplossing eenvoudig: meer voer geven. Maar een varken gezond laten aankomen vraagt om meer dan alleen extra calorieën.

Waarom is je varken eigenlijk te mager? Krijgt het onvoldoende voer, past de samenstelling niet bij zijn voedingsbehoefte of speelt er misschien een gezondheidsprobleem?

Door eerst naar de oorzaak te kijken, kun je bepalen wat je varken nodig heeft om weer een gezonde lichaamsconditie op te bouwen.

Wanneer is een varken te mager?

Niet ieder varken heeft dezelfde lichaamsbouw. Een slank gebouwd varken hoeft niet te mager te zijn, net zoals een rond varken niet automatisch een gezonde conditie heeft.

Daarom zegt het lichaamsgewicht alleen niet genoeg. Ook de hoeveelheid lichaamsvet en de bespiering zijn belangrijk.

Bij een te mager varken kunnen bijvoorbeeld de heupen, ruggengraat en ribben duidelijker zichtbaar of voelbaar worden. Hoe je de lichaamsconditie beoordeelt, hangt ook af van het ras en de bouw van het dier.

In onze blog Hoe herken je een gezond gewicht bij een varken? leggen we uitgebreider uit waar je op kunt letten.

Ook veranderingen zijn belangrijk. Een varken dat altijd slank is geweest en verder gezond is, vraagt om een andere beoordeling dan een dier dat onverwacht begint af te vallen.

Waarom is je varken te mager of valt het af?

Een varken kan om verschillende redenen ondergewicht hebben. Soms krijgt het simpelweg te weinig voer, maar ook de samenstelling van het rantsoen speelt een rol.

Een voer dat is ontwikkeld voor volwassen varkens met een lage energiebehoefte, kan bijvoorbeeld onvoldoende energie leveren voor een varken dat nog groeit of extra voedingsstoffen nodig heeft.

Ook wanneer een varken voornamelijk groente, fruit, brood of andere losse voedingsmiddelen krijgt, bestaat het risico dat het rantsoen onvoldoende energie, eiwitten of andere noodzakelijke voedingsstoffen bevat.

Daarnaast kunnen andere oorzaken meespelen:

• Gebitsproblemen: pijn of moeite met kauwen kan ervoor zorgen dat een varken minder eet.

• Ziekte of parasieten: deze kunnen de eetlust, vertering of opname van voedingsstoffen beïnvloeden.

• Concurrentie bij de voerbak: wanneer meerdere varkens samen eten, krijgt niet ieder dier vanzelf voldoende voer.

• Een verhoogde voedingsbehoefte: groei, dracht, lactatie en herstel kunnen ervoor zorgen dat een varken meer voedingsstoffen nodig heeft.

Controleer daarom niet alleen hoeveel voer je aanbiedt, maar ook hoeveel je varken daadwerkelijk opeet.

Let ook op de mest. Dunne mest of diarree kan wijzen op problemen met de voeding of vertering, maar ook op parasieten of ziekte. Een plotselinge voerwisseling kan bijvoorbeeld de vertering verstoren.

Opvallend zwarte, teerachtige mest kan wijzen op verteerd bloed, bijvoorbeeld door een bloedende maagzweer. Dat is een reden om direct een dierenarts in te schakelen. Maagzweren kunnen ook bijdragen aan verminderde eetlust en gewichtsverlies, maar veroorzaken doorgaans geen diarree.

Valt je varken onbedoeld af, blijft het vermageren of kun je geen duidelijke verklaring vinden voor het ondergewicht? Laat dan een dierenarts onderzoeken of er een gezondheidsprobleem speelt.

Wat heeft een mager varken nodig om gezond aan te komen?

Om weer een gezonde lichaamsconditie op te bouwen, heeft een varken voldoende energie nodig. Maar alleen extra energie voeren is niet genoeg.

Eiwitten en essentiële aminozuren, zoals lysine, zijn belangrijk voor de opbouw en het onderhoud van spieren en andere lichaamsweefsels. Daarnaast heeft een varken vitamines en mineralen nodig om zijn lichaam goed te laten functioneren.

Daarom is het belangrijk om naar de volledige samenstelling van het rantsoen te kijken.

Wanneer een varken te mager is, wordt soms geprobeerd om het sneller te laten aankomen door extra brood, maïs of andere energierijke producten te voeren.

Daarmee verhoog je wel de energie-inname, maar niet automatisch de aanvoer van alle andere voedingsstoffen. Wanneer zulke producten een groot deel van het rantsoen vormen, kunnen ze bovendien de balans van een compleet voer verstoren.

In onze blog Eiwittekort bij varkens: wat gebeurt er als je alleen brood, groente en fruit voert? leggen we uitgebreider uit waarom voldoende calorieën niet hetzelfde zijn als voldoende voedingsstoffen.

Het doel is niet om een varken zo snel mogelijk dikker te krijgen, maar om zijn lichaamsconditie te verbeteren. Daar hoort naast het aanvullen van lichaamsreserves ook het behoud of herstel van spiermassa bij.

Kies daarom voor een compleet voer waarvan de energie- en voedingsstoffenvoorziening past bij de behoefte van het dier, in plaats van vooral losse energierijke producten toe te voegen.

Hoe help je een varken verantwoord aankomen?

Wanneer duidelijk is waarom je varken te mager is, kun je bepalen hoe je de voeding het beste aanpast.

Krijgt het dier onvoldoende voer? Dan kan een grotere dagelijkse hoeveelheid nodig zijn. Past de samenstelling niet bij zijn voedingsbehoefte? Dan kan een ander voer geschikter zijn dan simpelweg meer van hetzelfde geven.

Voer veranderingen geleidelijk door, zodat het spijsverteringsstelsel aan het aangepaste rantsoen kan wennen.

Controleer vervolgens regelmatig of de conditie daadwerkelijk verbetert. Kijk daarbij niet alleen naar het gewicht, maar ook naar de bespiering, beweging en het gedrag van je varken.

Worden de rug en achterhand weer beter bespierd? Beweegt het dier gemakkelijker en is het weer actiever? Dat kunnen positieve signalen zijn, al vertellen ze afzonderlijk niet precies hoeveel vet of spiermassa een varken heeft opgebouwd.

Een varken dat zwaarder wordt, is namelijk niet automatisch gezonder geworden. Het kan vooral vet opslaan, terwijl de bespiering nauwelijks verbetert.

Geef het herstel de tijd en blijf beoordelen of het aangepaste rantsoen bij je varken past.

Bij ernstige vermagering of langdurige ondervoeding is begeleiding door een dierenarts belangrijk. In zulke situaties kan het onverstandig zijn om de hoeveelheid voer plotseling sterk te verhogen.

Gezond aankomen begint bij de oorzaak

Een varken met ondergewicht heeft niet altijd simpelweg meer voer nodig. Soms moet vooral de samenstelling van het rantsoen veranderen, terwijl in andere gevallen eerst een gezondheidsprobleem moet worden aangepakt.

Door te kijken waarom je varken te mager is en wat het daadwerkelijk nodig heeft, kun je het helpen om op een gezonde manier weer in conditie te komen.