Varkens voeren in de winter: hebben ze extra voer nodig?

Wanneer de temperaturen dalen, krijgen veel varkenseigenaren dezelfde vraag: moet mijn varken in de winter meer voer krijgen?

Varkens die buiten leven, krijgen te maken met kou, regen en wind. Om hun lichaamstemperatuur op peil te houden, kunnen ze daardoor meer energie nodig hebben. Maar dat betekent niet dat ieder varken in de winter automatisch meer moet eten.

Hoeveel extra energie een varken nodig heeft, hangt onder andere af van zijn lichaamsconditie, leeftijd en huisvesting. En juist die huisvesting maakt in de winter een groot verschil.

Kunnen varkens in de winter buiten blijven?

Varkens kunnen ook in de winter prima buiten leven, mits de omstandigheden goed zijn. Veel varkens ontwikkelen in het najaar een dikkere wintervacht, die helpt om warmte vast te houden. Vooral bij sommige traditionele rassen is dat goed zichtbaar.

Ook gewenning speelt een rol. Een varken dat het hele jaar buiten leeft, heeft de tijd gehad om zich aan de dalende temperaturen aan te passen. Een dier dat altijd in een warme stal heeft gestaan, kun je niet zomaar midden in de winter buiten zetten.

Varkens moeten kunnen schuilen voor regen en wind en beschikken over een droge, tochtvrije slaapplaats met voldoende stro. Daarin kunnen ze comfortabel liggen en hun lichaamswarmte beter vasthouden.

Maar een droog nachthok alleen is niet voldoende.

Door het vele wroeten veranderen varkensweitjes in de winter gemakkelijk in modderpoelen. Wanneer de hele uitloop nat en modderig is, hebben de dieren buiten hun slaapplaats nauwelijks mogelijkheden om droog te staan of rond te lopen.

Zorg daarom ook buiten voor voldoende droge, stevige ondergrond. Denk bijvoorbeeld aan een verhard gedeelte bij de stal en voerplaats, of een goed gedraineerd stuk uitloop. Zo kunnen varkens ook bij nat winterweer blijven bewegen en hun natuurlijke gedrag vertonen.

Modder is op zichzelf niet verkeerd. In de zomer gebruiken varkens modderbaden juist om af te koelen. Maar langdurig in koude, natte modder moeten staan, is iets anders dan zelf kunnen kiezen voor een modderbad.

Hebben varkens in de winter meer energie nodig?

Varkens gebruiken energie om hun lichaamstemperatuur op peil te houden. Wanneer het koud wordt, kunnen ze meer energie nodig hebben om voldoende warmte te produceren.

Maar niet ieder varken krijgt het bij dezelfde temperatuur koud.

Een volwassen varken met een goede lichaamsconditie, een dikke wintervacht en een beschutte slaapplaats kan doorgaans beter tegen lage temperaturen dan een jong, mager of ziek dier.

Ook wind en vocht spelen een belangrijke rol. Een varken dat droog en uit de wind kan liggen, verliest minder warmte dan een dier dat voortdurend aan regen en tocht wordt blootgesteld.

Daarom bestaat er geen vaste buitentemperatuur waarbij alle varkens ineens extra voer nodig hebben.

Meer voeren is bovendien niet altijd de beste oplossing. Wanneer een varken veel warmte verliest door slechte beschutting of een natte leefomgeving, is het belangrijk om eerst die omstandigheden te verbeteren.

Welke varkens hebben extra aandacht nodig?

Sommige varkens zijn gevoeliger voor kou dan andere.

Jonge biggen kunnen hun lichaamstemperatuur minder goed op peil houden en hebben daarom meer warmte nodig. Ook magere varkens hebben minder lichaamsreserves en kunnen sneller afkoelen.

Bij oudere of zieke varkens kan het lastiger zijn om voldoende te eten, te bewegen of een comfortabele ligplaats op te zoeken.

Daarnaast speelt de lichaamsgrootte een rol. Kleinere varkens verliezen in verhouding tot hun lichaamsgewicht doorgaans sneller warmte dan grotere dieren.

Dat betekent niet dat al deze varkens automatisch extra voer nodig hebben. Het betekent vooral dat je goed moet kijken of hun huisvesting en voeding nog aansluiten bij hun behoeften.

Hoe weet je of je varken meer voer nodig heeft?

De beste manier om te beoordelen of je varken voldoende voeding krijgt, is door regelmatig naar zijn lichaamsconditie te kijken.

Blijft je varken gedurende de winter goed op gewicht en behoudt het zijn bespiering? Dan is er niet automatisch een reden om meer te voeren.

Merk je dat je varken geleidelijk magerder wordt, terwijl het verder gezond is en voldoende eet? Dan kan een hogere energiebehoefte door de kou een rol spelen.

Kijk daarbij niet alleen naar de hoeveelheid voer, maar ook naar de omstandigheden waarin je varken leeft. Heeft het voldoende beschutting? Is de slaapplaats droog? Kan het buiten de stal ook op een droge ondergrond staan?

In onze blog Hoe herken je een gezond gewicht bij een varken? leggen we uitgebreider uit hoe je de lichaamsconditie van je varken kunt beoordelen.

Wanneer je varken ondanks voldoende voeding blijft afvallen, is het belangrijk om ook andere oorzaken te onderzoeken. Gewichtsverlies hoeft namelijk niet door de kou te komen.

Moet je het voer in de winter aanpassen?

Wanneer een varken daadwerkelijk meer energie nodig heeft, kan het nodig zijn om de dagelijkse voerhoeveelheid of de samenstelling van het rantsoen aan te passen.

Dat betekent niet dat je zomaar extra brood, maïs of andere energierijke producten moet toevoegen. Daarmee verhoog je wel de energie-inname, maar niet automatisch de hoeveelheid eiwitten, vitamines en mineralen die het dier binnenkrijgt.

Het is belangrijk dat het totale rantsoen in balans blijft.

Voor een volwassen varken dat gemakkelijk aankomt en ook in de winter een goede lichaamsconditie behoudt, kan hetzelfde onderhoudsvoer gewoon geschikt blijven.

Een varken dat door de kou meer energie verbruikt of conditie verliest, kan juist behoefte hebben aan meer voer of een energierijkere samenstelling.

Beoordeel daarom per dier of een aanpassing nodig is, in plaats van bij het begin van de winter standaard meer te gaan voeren.

Vergeet het drinkwater niet

Ook in de winter hebben varkens voortdurend toegang tot vers drinkwater nodig.

Bij vorst kunnen drinkbakken en leidingen bevriezen. Controleer daarom meerdere keren per dag of het water nog bereikbaar is en zorg dat bevroren drinkvoorzieningen tijdig worden ontdooid.

Let ook op de plek van de drinkbak. Wanneer water voortdurend over de grond wordt gemorst, kan de omgeving veranderen in een natte, gladde plek die bij vorst bevriest.

Een goed ingerichte drinkplaats helpt dus niet alleen om voldoende water beschikbaar te houden, maar ook om de uitloop droger en veiliger te houden.

Een goede winter begint bij de leefomgeving

Varkens kunnen prima buiten leven tijdens de winter, zolang ze voldoende beschutting hebben en zowel binnen als buiten droge plekken kunnen opzoeken.

Of ze daarnaast extra voer nodig hebben, verschilt per dier. Door regelmatig de lichaamsconditie te beoordelen en aandacht te besteden aan de huisvesting, kun je bepalen of het rantsoen aangepast moet worden.

Want een varken goed de winter door helpen, begint niet bij meer voer geven, maar bij zorgen dat het zich ook bij koud en nat weer comfortabel kan voelen.