Je hebt je varken net gevoerd, maar zodra de voerbak leeg is, staat het alweer om eten te vragen. Het knort, loopt achter je aan of begint enthousiast te zoeken zodra je in de buurt komt.
Heeft je varken dan nog steeds honger? Of zijn varkens nu eenmaal altijd op zoek naar iets eetbaars?
Het antwoord is minder eenvoudig dan je misschien denkt. Een varken kan voldoende voedingsstoffen binnenkrijgen en toch honger ervaren. Dat heeft niet alleen te maken met hoeveel voer je geeft, maar ook met de samenstelling van het voer en de manier waarop je het aanbiedt.
Waarom lijken varkens altijd honger te hebben?
Varkens zijn van nature voedselzoekers. In een natuurlijke omgeving besteden ze een groot deel van de dag aan het zoeken naar voedsel. Met hun neus onderzoeken ze de bodem, op zoek naar wortels, knollen, zaden, insecten en andere eetbare dingen.
Daarbij eten ze verspreid over de dag kleine hoeveelheden, in plaats van hun volledige dagelijkse voeding in een paar minuten op te eten.
Bij hobbyvarkens gaat dat vaak heel anders. Ze krijgen één of twee keer per dag een afgemeten hoeveelheid voer, die meestal binnen enkele minuten verdwenen is.
Maar daarmee verdwijnt hun behoefte om voedsel te zoeken niet.
In onze blog Waarom wroeten varkens liever dan grazen? lees je meer over dit natuurlijke gedrag.
Kan een varken honger hebben terwijl het voldoende voer krijgt?
Ja, dat kan.
Om te begrijpen waarom, moeten we onderscheid maken tussen de hoeveelheid energie die een varken nodig heeft en het gevoel van verzadiging na een maaltijd.
Veel traditionele varkensvoeders zijn relatief energierijk. Dat is begrijpelijk wanneer je kijkt naar de behoeften van varkens die snel moeten groeien, maar voor volwassen hobbyvarkens met een lage energiebehoefte kan het een probleem vormen.
Een kleine hoeveelheid energierijk voer kan al voldoende calorieën leveren om het lichaamsgewicht op peil te houden. Geef je meer, dan bestaat het risico dat het varken te dik wordt.
Het gevolg is dat sommige varkens maar kleine porties krijgen, die ze snel opeten. Hoewel ze voldoende energie binnenkrijgen, kan het voervolume te klein zijn om langdurig een verzadigd gevoel te geven.
Dat is niet alleen een vermoeden. Onderzoek bij beperkt gevoerde zeugen laat zien dat varkens langdurige honger kunnen ervaren, zelfs wanneer hun rantsoen voldoende energie en voedingsstoffen levert.
Een varken dat voortdurend om eten vraagt, hoeft dus niet simpelweg aan het bedelen te zijn. Het kan daadwerkelijk honger hebben.
Waarom speelt de samenstelling van het voer zo'n belangrijke rol?
Niet ieder varkensvoer levert dezelfde hoeveelheid energie per kilogram. Daardoor kan de hoeveelheid voer die een varken binnen zijn energiebehoefte mag eten behoorlijk verschillen.
Bij een energierijk voer is een kleinere portie nodig om voldoende calorieën te leveren. Een voer met een lagere energiedichtheid kan ruimte bieden voor een grotere dagelijkse hoeveelheid, zonder dat de energie-inname evenredig toeneemt.
Ook vezels spelen hierbij een belangrijke rol.
Sommige vezels nemen water op en dragen bij aan het volume van de maaginhoud. Andere vezels worden verderop in het spijsverteringsstelsel door darmbacteriën afgebroken en kunnen bijdragen aan een langduriger verzadigd gevoel.
Hoe groot dat effect is, hangt af van de gebruikte vezelbronnen. Niet alle vezels hebben namelijk dezelfde eigenschappen.
In onze blog Waarom zijn vezels belangrijk voor een varken? leggen we uitgebreid uit hoe verschillende soorten vezels werken.
Waarom is een varken zo snel klaar met eten?
Stel dat een varken zijn volledige dagelijkse rantsoen in twee maaltijden krijgt. Als iedere maaltijd binnen vijf minuten op is, besteedt het dier in totaal maar tien minuten per dag aan het opnemen van zijn voer.
Dat staat in groot contrast met het natuurlijke gedrag van varkens, die uren kunnen besteden aan het zoeken, onderzoeken en opnemen van voedsel.
Daarbij gaat het niet alleen om honger. Het zoeken naar voedsel is op zichzelf een belangrijke gedragsbehoefte.
Een varken kan dus voldoende gegeten hebben en toch blijven wroeten en zoeken. Andersom kan een varken dat weinig gelegenheid heeft om voedsel te zoeken óók werkelijk honger ervaren.
Die twee situaties kunnen tegelijkertijd voorkomen.
Hoe kun je voorkomen dat je varken voortdurend honger heeft?
De oplossing is niet automatisch om meer voer te geven. Zeker bij varkens die gemakkelijk te dik worden, kan dat juist nieuwe problemen veroorzaken.
Het is belangrijker om te kijken naar het volledige rantsoen én naar de manier waarop je voert.
Kies voer dat past bij de energiebehoefte
Een volwassen hobbyvarken dat niet groeit, drachtig is of melk geeft, heeft doorgaans een lagere energiebehoefte dan een opgroeiend varken.
Een minder energierijk, vezelrijk voer kan daarom geschikter zijn dan een geconcentreerd voer dat vooral is ontwikkeld voor groei of productie.
Daarbij moet het voer natuurlijk wel voldoende eiwitten, essentiële aminozuren, vitaminen en mineralen blijven leveren.
Verdeel het dagelijkse rantsoen over meerdere momenten
In plaats van het volledige rantsoen in één keer te geven, kun je de dagelijkse hoeveelheid verdelen over verschillende voermomenten.
Dat geeft het varken verspreid over de dag gelegenheid om te eten en voorkomt dat alle voeding in één korte maaltijd wordt opgenomen.
Meer voermomenten betekenen overigens niet automatisch dat een varken minder honger heeft. De totale hoeveelheid en samenstelling van het voer blijven belangrijk.
Laat je varken zoeken naar zijn voer
Je hoeft het voer niet altijd in een voerbak aan te bieden.
Je kunt een deel van de dagelijkse hoeveelheid bijvoorbeeld verspreiden over een schone ondergrond, op verschillende plekken verstoppen of aanbieden in een geschikte voerpuzzel.
Zo moet het varken meer moeite doen om zijn voer te vinden en is het er langer mee bezig.
Gebruik hiervoor bij voorkeur een deel van het gewone dagrantsoen, zodat je niet ongemerkt extra calorieën geeft.
Bied mogelijkheden om te wroeten en te onderzoeken
Naast het dagelijkse varkensvoer kunnen hooi, stro en andere geschikte materialen mogelijkheden bieden om te snuffelen, wroeten en selecteren.
Sommige varkens eten graag hooi, terwijl andere het vooral gebruiken om in te zoeken of op te liggen.
In onze blog Hooi voor varkens: eten varkens hooi en hebben ze het nodig? leggen we uit welke rol hooi en ander ruwvoer kunnen spelen.
Is het verstandig om je varken gewoon minder voer te geven?
Wanneer een varken te zwaar wordt, lijkt minder voeren de meest logische oplossing. Maar daar zit een belangrijk aandachtspunt.
Als je de hoeveelheid compleet varkensvoer sterk vermindert, verlaag je niet alleen de energie-inname. Je vermindert ook de hoeveelheid eiwitten, essentiële aminozuren, vitaminen en mineralen die het dier binnenkrijgt.
Bovendien kan een nog kleinere portie het hongergevoel versterken.
Daarom is het bij een varken met overgewicht belangrijk om niet alleen naar de hoeveelheid voer te kijken, maar vooral naar de samenstelling en energiedichtheid van het rantsoen.
Ook de lichaamsconditie, leeftijd, activiteit en eventuele gezondheidsproblemen spelen daarbij een rol.
En hoe zit het met lange perioden zonder voer?
Wanneer een varken zijn voer snel opeet, kan het vervolgens lange tijd zonder nieuwe voeding zitten.
Dat is niet alleen relevant voor het hongergevoel, maar ook voor de maaggezondheid. Bij varkens kunnen onder andere de samenstelling, structuur en aanbieding van het voer invloed hebben op het risico op maagproblemen.
In onze blog Maagzweren bij varkens: een onderschat probleem gaan we daar uitgebreider op in.
En hoe zit het met Wroetvoer?
Bij de ontwikkeling van Wroetvoer hebben we juist rekening gehouden met de lage energiebehoefte van volwassen hobbyvarkens.
Daarom bevat Wroetvoer verschillende vezelbronnen, waaronder sojadoppen, luzerne, haverdoppen, appelpulp en bietenpulp. Met 21,9% ruwe celstof en een lage energiedichtheid is het voer afgestemd op varkens die niet zoveel energie nodig hebben, maar wel voldoende moeten kunnen eten.
Tot slot
Een varken dat steeds om eten vraagt, is niet automatisch een veelvraat.
Soms is het aangeleerd gedrag of de natuurlijke behoefte om voedsel te zoeken. Maar een varken kan ook werkelijk honger ervaren, zelfs wanneer het voldoende calorieën binnenkrijgt.
Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de hoeveelheid voer. Een passend rantsoen, voldoende vezels en mogelijkheden om verspreid over de dag naar voedsel te zoeken, helpen om beter rekening te houden met zowel de voedingsbehoefte als het natuurlijke gedrag van je varken.
