Hooi voor varkens: eten varkens hooi en hebben ze het nodig?

Wie schapen, geiten, runderen of paarden houdt, is eraan gewend dat hooi een belangrijk onderdeel van het rantsoen is. Bij varkens ligt dat anders.

Varkens kunnen hooi eten en sommige varkens doen dat ook graag. Andere varkens knabbelen er wat aan, zoeken de lekkerste delen eruit en gebruiken de rest vooral om in te wroeten of een comfortabel bed van te maken.

Tegelijkertijd zie je varkens in een weiland wel gras eten en kunnen ze behoorlijk enthousiast zijn over graskuil. Hoe zit dat precies? Heeft een varken hooi nodig, hoeveel geef je ervan en wat is het verschil tussen gras, hooi, kuil en stro?

Eten varkens hooi?

Ja, varkens kunnen hooi eten. Hooi bevat vezels en kan daarom onderdeel zijn van wat een varken gedurende de dag opneemt.

Een varken verwerkt hooi alleen anders dan een schaap, geit of rund. Varkens zijn eenmagige dieren en geen herkauwers. Ze hebben geen pens waarin grote hoeveelheden vezelrijk plantenmateriaal worden afgebroken.

Dat betekent niet dat een varken niets met vezels kan. Een deel van de vezels wordt verderop in het maagdarmkanaal door darmbacteriën gefermenteerd. Hoe goed een varken een vezelrijk voedermiddel kan benutten, hangt onder andere af van het soort vezel en het gebruikte gewas.

Hooi kan dus zeker worden gegeten en benut, maar het vervult bij een varken niet dezelfde rol als bij een herkauwer.

Heeft een varken hooi nodig?

Een varken heeft vezels nodig, maar dat betekent niet dat ieder varken dagelijks hooi moet eten.

Vezels kunnen uit allerlei verschillende grondstoffen komen en kunnen daarom ook al onderdeel zijn van een goed samengesteld varkensvoer. Hooi kan daarop een mooie aanvulling zijn.

Hoeveel hooi een varken daadwerkelijk eet, verschilt bovendien behoorlijk. Het ene varken eet er dagelijks van, terwijl een ander vooral wat blaadjes uitzoekt en de rest laat liggen.

Wil je meer weten over de verschillende soorten vezels en wat ze doen in het maagdarmkanaal? Lees dan ook onze blog Waarom zijn vezels belangrijk voor een varken?

Mogen varkens gras eten?

Zeker. Wie varkens op een weiland houdt, zal ze regelmatig gras en andere planten zien eten.

Hoeveel ze daarvan opnemen, verschilt onder andere per varken, het grasaanbod, het seizoen en wat ze daarnaast gevoerd krijgen. Gras kan dus daadwerkelijk bijdragen aan wat een varken gedurende de dag binnenkrijgt.

Toch gebruikt een varken een weiland heel anders dan bijvoorbeeld een schaap. Varkens zijn van nature voedselzoekers. Ze eten bovengrondse planten, maar gebruiken hun neus ook om de bodem te onderzoeken en op zoek te gaan naar wortels en ander eetbaar materiaal.

Een weiland is voor een varken daardoor niet alleen een plek om te grazen, maar een grote plek om naar voedsel te zoeken. Dat verklaart ook waarom een mooi grasveld met varkens soms verrassend snel verandert in een omgeploegd stuk grond.

Wil je weten waarom varkens zo graag hun neus in de grond zetten? Lees dan ook onze blog Waarom wroeten varkens liever dan grazen?

Kunnen Kune Kunes leven van gras?

Kune Kunes staan bekend als varkens die graag en veel grazen. Daardoor ontstaat soms het idee dat ze eigenlijk als een soort kleine koe op gras kunnen worden gehouden.

Maar ook een Kune Kune blijft een varken.
Het ras kan vezelrijk plantaardig materiaal goed benutten en gras kan een behoorlijk aandeel vormen van wat een Kune Kune op een goede weide opneemt. Dat maakt hem alleen nog geen herkauwer.

Ook bij een Kune Kune moet je daarom naar het volledige rantsoen blijven kijken. Dat een Kune Kune in de zomer veel gras eet, betekent bovendien niet automatisch dat hij in de winter net zo enthousiast grote hoeveelheden hooi zal eten.

Waarom eten sommige varkens gras of kuil wel en hooi nauwelijks?

Dat lijkt misschien vreemd. Hooi is tenslotte ook gewoon gedroogd gras.

Toch verandert gras behoorlijk wanneer het wordt geconserveerd. Bij hooi wordt een groot deel van het vocht uit het gras gedroogd. Het materiaal wordt droger en kan, afhankelijk van het moment van maaien, behoorlijk grof en stengelig zijn.

Bij graskuil wordt het gras juist vochtig en zuurstofarm geconserveerd. Daardoor verschillen vers gras, graskuil en hooi van elkaar in vochtgehalte, geur, smaak en structuur.

Dat kan veel uitmaken voor een varken.

Een varken kan enthousiast vers gras eten of behoorlijk wat graskuil opnemen en tegelijkertijd nauwelijks interesse hebben in droog, grof hooi. Andersom zijn er ook varkens die juist graag van goed hooi eten.

Kijk daarom vooral naar wat je eigen dieren daadwerkelijk opnemen in plaats van ervan uit te gaan dat ieder varken hetzelfde met ruwvoer omgaat.

Wat is het verschil tussen hooi, graskuil en stro?

Hoewel hooi, kuil en stro allemaal vezelrijk plantaardig materiaal zijn, zijn ze niet hetzelfde.

Hooi bestaat uit gras of andere voedergewassen die na het maaien zijn gedroogd. Varkens kunnen ervan eten, maar hoeveel ze opnemen verschilt sterk.

Graskuil bestaat uit gras dat niet volledig wordt gedroogd, maar onder zuurstofarme omstandigheden wordt geconserveerd. Sommige varkens eten hier aanzienlijk meer van dan van hooi. Wanneer je varkens er daadwerkelijk flinke hoeveelheden van opnemen, hoort dat ook bij het totale rantsoen.

Stro bestaat voornamelijk uit de droge stengels die na de oogst van graangewassen overblijven. Het bevat veel structuur, maar heeft een veel lagere voedingswaarde dan gras of hooi. Bij hobbyvarkens wordt het daarom vooral gebruikt als bodembedekking, nestmateriaal en materiaal om in te wroeten en op te kauwen.

Welk hooi kun je aan varkens geven?

Wil je hooi aan je varkens aanbieden, kies dan voor schoon en fris hooi van goede kwaliteit. Het hooi moet goed droog zijn en mag niet muf, beschimmeld of sterk stoffig zijn.

Hoe graag een varken ervan eet, kan behoorlijk verschillen. Het ene varken eet flink van zacht en bladrijk hooi, terwijl een ander vooral de lekkerste delen eruit zoekt en de grovere stengels laat liggen.

Ook het moment waarop het gras is gemaaid heeft invloed op de structuur. Jonger gemaaid hooi bevat doorgaans meer blad en is zachter, terwijl later gemaaid hooi vaak grover en stengeliger is.

Kun je ook kruidenhooi geven?

Ook kruidenhooi kan aan varkens worden gegeven. Doordat het uit verschillende grassen en kruiden bestaat, biedt het meer variatie in geur, smaak en structuur dan hooi dat voornamelijk uit gras bestaat.

Voor een varken, dat van nature graag zoekt en selecteert, kan juist die afwisseling interessant zijn. Sommige varkens eten een groot deel van het kruidenhooi op, terwijl andere vooral de blaadjes, kruiden of andere favoriete delen eruit zoeken.

Je hoeft je er dus niet over te verbazen wanneer er na afloop een zorgvuldig uitgezochte verzameling stengels overblijft. Varkens zijn behoorlijk goed in uitzoeken wat ze zelf het lekkerst vinden.

Een ruwvoermix voor meer variatie

Wil je nog meer verschillende structuren aanbieden, dan kun je ook kiezen voor een ruwvoermix.
Onze Veldmix bestaat uit verschillende soorten ruwvoer, waaronder luzerne, kruidenhooi, gras, timothee en stro. Daarnaast bevat de mix gras- en timotheebrok en een kleine hoeveelheid lijnzaadolie.

Door de verschillende ingrediënten kunnen varkens erin zoeken, selecteren en wroeten, terwijl ze tegelijkertijd verschillende soorten vezelrijk plantaardig materiaal opnemen.

Je kunt Veldmix naast het dagelijkse varkensvoer aanbieden als extra bron van vezels en structuur en als manier om het zoeken naar voer te stimuleren.

Hoeveel hooi geef je een varken?

Voor varkens bestaat geen vaste dagelijkse hoeveelheid hooi zoals je die bijvoorbeeld bij schapen of geiten kunt berekenen op basis van hun lichaamsgewicht.

Daarvoor verschilt de daadwerkelijke opname te veel. Het ene varken eet nauwelijks van het aangeboden hooi, terwijl een ander er iedere dag behoorlijk van opneemt.

Je kunt daarom beter kijken naar hoe je eigen varkens ermee omgaan. Bied een hoeveelheid schoon hooi aan en kijk hoeveel ze ervan eten, hoeveel ze laten liggen en hoeveel ze gebruiken om in te wroeten of op te liggen.

Eet een varken structureel grote hoeveelheden hooi, graskuil of ander ruwvoer, dan is het verstandig om dat mee te nemen wanneer je naar het totale rantsoen kijkt.

Mag een varken hooi van de grond eten?

Dat kan, zolang het hooi op een schone en droge plek ligt.

Voor een varken is eten vanaf de grond zelfs heel natuurlijk. Het geeft het dier de mogelijkheid om met zijn neus door het hooi te gaan, delen uit te zoeken en naar voer te zoeken.

Hooi dat nat is geworden of vervuild is met veel mest en urine kun je beter verwijderen. Zeker wanneer varkens het hooi ook als bodembedekking gebruiken, is het daarom verstandig regelmatig te controleren welk deel nog schoon genoeg is om van te eten.

Hoe herken je slecht hooi?

Goed hooi ruikt fris en droog en bevat geen zichtbare schimmel. Een muffe of bedompte geur, vochtige plekken, sterke stofvorming of zichtbare schimmel zijn redenen om het niet te voeren.

Dat geldt ook wanneer je verwacht dat je varkens maar weinig van het hooi zullen eten. Tijdens het wroeten en liggen komen ze immers nog steeds intensief met het materiaal in aanraking.

Twijfel je over een partij hooi, voer deze dan liever niet.

Kun je oud hooi nog aan varkens geven?

Hooi hoeft niet van de meest recente oogst te zijn om nog bruikbaar te zijn.

Wanneer hooi goed droog is opgeslagen en tijdens de bewaring niet vochtig of beschimmeld is geworden, kan het ook na langere tijd nog worden aangeboden. Kijk en ruik daarom vooral naar de kwaliteit van het hooi in plaats van alleen naar het oogstjaar.

Hooi moet tijdens de opslag wel droog blijven en voldoende beschermd zijn tegen vocht. Eenmaal beschimmeld hooi wordt niet weer geschikt door het opnieuw te laten drogen.

Kan een varken onbeperkt hooi krijgen?

Hooi kun je ruim aanbieden als aanvulling en als materiaal om mee bezig te zijn. Hoeveel daarvan daadwerkelijk wordt opgegeten, verschilt per varken en per soort hooi.

Bij varkens die te zwaar zijn, is wel een belangrijke nuance nodig. Het kan dan verleidelijk zijn om simpelweg veel minder varkensvoer te geven en het verschil op te vullen met hooi.

Daarmee verlaag je niet alleen de hoeveelheid energie die het varken binnenkrijgt. Ook de aanvoer van essentiële aminozuren, vitamines en mineralen uit het varkensvoer neemt af.

Bij een varken met overgewicht is het daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar het aantal gram voer, maar naar de samenstelling van het hele rantsoen.

Wil je daar meer over weten? Lees dan ook onze blog Mini varken te dik? Oorzaken van overgewicht en de rol van voeding.

En als mijn varken het hooi vooral gebruikt als bed?

Dan heeft je varken blijkbaar andere plannen met het hooi. En dat is heel normaal.

Varkens gebruiken los materiaal niet alleen om van te eten. Ze snuffelen erin, wroeten erdoorheen, trekken het uit elkaar en verplaatsen het naar hun ligplaats. Hooi kan daardoor behalve als voer ook interessant zijn als materiaal om natuurlijk gedrag mee te vertonen.

Vooral voor het maken van een lig- of nestplaats kan hooi aantrekkelijk zijn. Het kan dus zomaar gebeuren dat het mooie hooi dat je als aanvulling op het rantsoen hebt neergelegd een paar uur later vrijwel onaangeroerd onder een slapend varken ligt.

Dat betekent niet dat het hooi nutteloos is. Je varken heeft er alleen een andere bestemming voor gevonden.

Tot slot

Varkens mogen dus hooi eten en het kan een waardevolle aanvulling zijn op het rantsoen. Maar hooi heeft bij een varken een andere functie dan bij een schaap, geit of rund.

Varkens kunnen gras, graskuil, hooi, kruidenhooi en andere vezelrijke voedermiddelen opnemen en benutten. Hoeveel ze ervan eten en welke vorm ze het aantrekkelijkst vinden, kan behoorlijk verschillen.

Je hoeft voor een varken daarom geen wintervoorraad hooi uit te rekenen zoals voor een schaap of geit. Kijk vooral naar de kwaliteit van het ruwvoer, hoeveel je varken er daadwerkelijk van eet en hoe het past binnen de rest van het rantsoen.

En besluit je varken vervolgens dat het zorgvuldig uitgezochte kruidenhooi toch echt beter geschikt is als matras? Dan heeft het hooi alsnog een functie.