Mini varken te dik? Oorzaken en wat je eraan kunt doen

Mini varkens worden steeds populairder als hobbydieren. Ze zijn intelligent, nieuwsgierig en hebben vaak een vriendelijk karakter. Toch krijgen veel eigenaren vroeg of laat met hetzelfde probleem te maken: hun mini varken wordt langzaam maar zeker te zwaar.

Overgewicht komt bij mini varkens regelmatig voor en ontstaat vaak geleidelijk. Een beetje te veel voer, dagelijks wat extra's en weinig beweging lijken afzonderlijk misschien niet zo belangrijk. Maar wanneer een varken structureel meer energie binnenkrijgt dan het verbruikt, kan het lichaamsgewicht langzaam blijven toenemen.

Wat kun je doen als je mini varken te dik is? Alleen minder voer geven is niet altijd de beste oplossing. Ook tijdens het afvallen moet het rantsoen voldoende voedingsstoffen, vezels en mogelijkheden voor natuurlijk voergedrag blijven bieden.

Waarom worden mini varkens zo gemakkelijk te dik?

Varkens zijn efficiënt in het benutten van voedsel. Wanneer ze structureel meer energie binnenkrijgen dan ze verbruiken, kan het overschot worden opgeslagen als lichaamsvet.

Bij hobbyvarkens kan die balans relatief gemakkelijk doorslaan. Ze hoeven niet te groeien zoals jonge productievarkens en veel volwassen mini varkens hebben daardoor een vrij lage energiebehoefte. Tegelijkertijd krijgen ze vaak niet alleen hun dagelijkse varkensvoer, maar ook allerlei extra's.

Een klein stukje brood, wat fruit, een handje lekkers of een restje uit de keuken lijkt misschien weinig. Maar wanneer een varken gedurende de dag meerdere extra's krijgt, telt alles bij elkaar mee voor de totale energie-inname.

Hoe weet je of je mini varken te dik is?

Alleen het lichaamsgewicht zegt niet zoveel. Mini varkens verschillen sterk in formaat en lichaamsbouw. Een bepaald aantal kilo's kan voor het ene varken prima zijn en voor het andere veel te zwaar.

Kijk daarom vooral naar de lichaamsconditie. Bij een varken met een gezonde conditie moeten onder andere de ribben en ruggengraat nog te voelen zijn zonder dat ze duidelijk uitsteken. Wanneer botstructuren nauwelijks meer te voelen zijn doordat er een dikke vetlaag overheen ligt, kan dat erop wijzen dat het varken te zwaar is.

Juist omdat eigenaren hun dieren iedere dag zien, valt een geleidelijke gewichtstoename bovendien niet altijd op.

Twijfel je over de conditie van je varken? In onze blog Hoe herken je een gezond gewicht bij een varken? leggen we stap voor stap uit hoe je de lichaamsconditie kunt beoordelen met behulp van de Body Condition Score (BCS).

Voeding speelt een belangrijke rol

Overgewicht ontstaat uiteindelijk wanneer een varken langere tijd meer energie binnenkrijgt dan het verbruikt. Daarom is het bij een te zwaar mini varken belangrijk om naar het volledige rantsoen te kijken.

Niet ieder varkensvoer is bovendien ontwikkeld voor volwassen hobbyvarkens. Sommige voeders zijn samengesteld voor dieren die moeten groeien of een hogere voedingsbehoefte hebben. Voor een volwassen mini varken met een lage energiebehoefte kan zo'n voer meer energie leveren dan nodig is.

Daar komen de extra's nog bij. Vooral brood, fruit, calorierijke snacks en andere lekkernijen kunnen ongemerkt een behoorlijk deel van de dagelijkse energie-inname vormen.

Het heeft daarom weinig zin om alleen naar de hoeveelheid brok in de voerbak te kijken. Alles wat een varken gedurende de dag eet, hoort bij het rantsoen.

Minder voer geven is niet automatisch de oplossing

Wanneer een mini varken te dik is, lijkt de oplossing eenvoudig: gewoon minder voeren.
Maar daarmee verlaag je niet alleen de energie-inname.

Ook een te zwaar varken heeft nog steeds eiwitten, essentiële aminozuren, vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen nodig. Wanneer je bijvoorbeeld simpelweg de dagelijkse hoeveelheid van hetzelfde voer halveert, krijgt het varken via dat voer ook nog maar de helft van deze voedingsstoffen binnen.

Daarom is bij een varken met een lage energiebehoefte niet alleen de hoeveelheid voer belangrijk, maar juist ook de samenstelling ervan.

Het doel is om de energie-inname beter te laten aansluiten bij wat het varken daadwerkelijk nodig heeft, zonder dat je tegelijkertijd onnodig gaat besparen op belangrijke voedingsstoffen.

Welke rol spelen vezels?

Vezels zijn juist bij varkens met een lage energiebehoefte interessant. Ze kunnen bijdragen aan verzadiging en zorgen ervoor dat een rantsoen niet alleen bestaat uit een kleine hoeveelheid geconcentreerd voer.

Dat betekent niet dat je onbeperkt vezels kunt voeren of dat ieder vezelrijk voer automatisch geschikt is om mee af te vallen. Het volledige rantsoen moet nog steeds passen bij de behoefte van het dier.

Wil je meer weten over verschillende soorten vezels en hun functie in het rantsoen? Lees dan onze blog over waarom vezels belangrijk zijn voor een varken.

Honger en wroeten zijn niet hetzelfde

Een varken dat na het eten verder zoekt naar voedsel heeft niet automatisch te weinig gegeten.

Varkens zijn van nature sterk gemotiveerd om te wroeten, zoeken en hun omgeving met hun neus te onderzoeken. Dat gedrag hoort bij het varken en verdwijnt niet simpelweg wanneer de maag gevuld is.

Het is daarom belangrijk om een onderscheid te maken tussen voldoende voeding en de behoefte om natuurlijk gedrag te vertonen.

Geef je mini varken voldoende mogelijkheden om te wroeten en naar voedsel te zoeken zonder dat daar steeds extra calorieën tegenover hoeven te staan. Een geschikte uitloop, wroetmogelijkheden en andere vormen van verrijking kunnen daarbij helpen.

Beweging helpt bij een gezond gewicht

Naast voeding speelt ook beweging een rol. Varkens die veel kunnen rondlopen, wroeten en hun omgeving onderzoeken verbruiken meer energie dan dieren die weinig actief zijn.

Een ruime en interessante leefomgeving stimuleert een varken om uit zichzelf meer te bewegen. Dat is niet alleen belangrijk voor het lichaamsgewicht, maar ook voor het welzijn.

Beweging alleen kan een structureel te hoge energie-inname natuurlijk niet compenseren. Voeding en beweging moeten daarom samen worden bekeken.

Waarom is een gezond gewicht belangrijk?

Overgewicht is meer dan een cosmetisch probleem. Extra lichaamsgewicht zorgt voor een grotere belasting van onder andere de gewrichten en kan het bewegen moeilijker maken.

Dat kan bovendien een vervelende cirkel veroorzaken. Wanneer bewegen moeilijker wordt, kan een varken minder actief worden en daardoor ook minder energie verbruiken.

Een gezonde lichaamsconditie helpt een varken mobiel en actief te blijven en draagt daarmee bij aan zijn algemene gezondheid en welzijn.

Wat kun je doen als je mini varken te zwaar is?

Begin niet direct met het drastisch verminderen van de voerhoeveelheid, maar kijk eerst kritisch naar wat je varken gedurende een hele dag binnenkrijgt.

Hoeveel basisvoer krijgt het? Welk voer gebruik je en past de samenstelling daarvan bij een volwassen varken met een lage energiebehoefte? Welke tussendoortjes krijgt het varken? En krijgt het misschien van meerdere mensen iets lekkers zonder dat iedereen dat van elkaar weet?

Vaak kun je al onnodige energie uit het rantsoen halen door kritisch naar de extra's te kijken.

Beoordeel daarna het basisrantsoen. Een varken dat moet afvallen heeft nog steeds voldoende essentiële voedingsstoffen nodig. Kies daarom niet automatisch voor zo weinig mogelijk voer, maar voor een rantsoen waarmee je de energie-inname kunt beperken terwijl het varken wel passend wordt voorzien van voedingsstoffen en vezels.

Zorg daarnaast voor voldoende beweging en mogelijkheden om te wroeten en voedselzoekgedrag te vertonen.

Laat een te zwaar varken vervolgens geleidelijk naar een betere lichaamsconditie toe werken. Controleer regelmatig de conditie en pas het rantsoen indien nodig verder aan. Bij ernstig overgewicht, gezondheidsproblemen of twijfel over de juiste aanpak is het verstandig om een dierenarts of deskundige op het gebied van varkensvoeding mee te laten kijken.

Wil je weten waar je op kunt letten bij het beoordelen van een voer? In onze blog Hoe kies je goed varkensvoer? leggen we uit hoe je onder andere naar de ingrediënten, voedingswaarden en hoeveelheid vezels kunt kijken.

Tot slot

Een te dik mini varken heeft dus niet simpelweg zo weinig mogelijk voer nodig. Het doel is om de energie-inname beter te laten aansluiten bij de behoefte van het dier, terwijl het rantsoen voldoende voedingsstoffen en vezels blijft leveren.

Kijk daarom naar het hele rantsoen: het basisvoer én alle extra's. Combineer dit met voldoende beweging en mogelijkheden voor natuurlijk wroet- en zoekgedrag en werk geleidelijk toe naar een gezonde lichaamsconditie.