Gecastreerde bokken en rammen voeren: wat hebben ze nodig?

Voor bokken zijn speciale bokkenbrokken verkrijgbaar, terwijl voor rammen vooral algemene schapenbrokken worden verkocht. Maar hebben gecastreerde bokken en rammen eigenlijk wel dagelijks krachtvoer nodig?

Niet per se. Een gezonde, volwassen gecastreerde bok of ram kan vaak voldoende energie en eiwit uit gras en hooi halen. Wel blijft het belangrijk om vitaminen en mineralen aan te vullen en rekening te houden met het risico op urinestenen.

In deze blog leggen we uit welk ruwvoer geschikt is, wanneer krachtvoer iets toevoegt en hoe je een passend rantsoen samenstelt.

Hebben gecastreerde bokken en rammen een andere voedingsbehoefte?

Na castratie verandert de hormoonhuishouding van een bok of ram. De afname van testosteron heeft onder andere invloed op de spierontwikkeling en de energiebehoefte. Gecastreerde dieren hebben daardoor vaak minder energie nodig dan vergelijkbare ongecastreerde mannelijke dieren.

Toch zegt castratie alleen niet zoveel over wat een dier dagelijks moet eten. Een jonge bok die nog volop groeit, heeft meer energie en eiwit nodig dan een volwassen dier dat zijn gewicht alleen hoeft te onderhouden. Ook beweging, gezondheid en lichaamsconditie spelen een rol.

Het is daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar het feit dat een dier gecastreerd is, maar vooral naar zijn leeftijd, conditie en wat hij al uit zijn dagelijkse voeding haalt.

Welk gras en hooi is geschikt?

Ruwvoer vormt de basis van het rantsoen. Gras en hooi leveren vezels, energie en eiwit, maar de voedingswaarde kan behoorlijk verschillen. Jong, snelgroeiend gras is doorgaans voedselrijker dan gras dat langer heeft kunnen groeien. Ook hooi van jong gemaaid gras bevat meestal meer energie en eiwit dan later gemaaid, vezelrijk hooi.

Voor gezonde, volwassen gecastreerde bokken en rammen die gemakkelijk op gewicht blijven, is vezelrijk ruwvoer met een niet te hoge voedingswaarde vaak een goede keuze. Dat betekent niet dat je zo weinig mogelijk ruwvoer moet geven. Voldoende vezels zijn juist belangrijk voor een gezonde penswerking en het natuurlijke eetgedrag.

Kijk daarom goed naar de lichaamsconditie van je dieren. Wordt een bok of ram langzaam te zwaar, dan kan het verstandig zijn om de hoeveelheid voedselrijk gras te beperken en meer vezelrijk hooi aan te bieden. Een dier dat juist te mager wordt, kan behoefte hebben aan voedzamer ruwvoer. Beoordeel de conditie daarbij niet alleen op het oog, maar voel ook aan het dier. Een volle buik betekent namelijk niet automatisch dat een schaap of geit te dik is.

Meer weten over de verschillen tussen hooisoorten? Lees dan onze blog Hooi voor schapen en geiten: alles over kiezen, voeren en bewaren.

Hoe zorg je voor voldoende vitaminen en mineralen?

Gras en hooi kunnen voldoende energie en eiwit leveren, maar voorzien niet altijd in de behoefte aan vitaminen, mineralen en sporenelementen. De hoeveelheid van deze voedingsstoffen hangt onder andere samen met de bodem waarop het ruwvoer groeit. Vooral bepaalde sporenelementen, zoals selenium, zijn in Nederlands ruwvoer vaak onvoldoende aanwezig.

Ook wanneer een gecastreerde bok of ram geen extra energie of eiwit nodig heeft, blijft een passende aanvulling daarom belangrijk. Met een balancer kun je vitaminen, mineralen en sporenelementen gericht aanvullen zonder daarvoor energierijk krachtvoer te hoeven geven.

Sommige houders gebruiken hiervoor een mineralenliksteen, maar daarbij is moeilijk te bepalen hoeveel ieder dier daadwerkelijk opneemt. Sommige dieren likken regelmatig aan de steen, terwijl andere er nauwelijks belangstelling voor hebben. Een gewone zoutliksteen levert bovendien voornamelijk zout en is niet hetzelfde als een mineralenliksteen.

Wil je weten welke mogelijkheden er zijn om voedingsstoffen aan te vullen? Lees dan onze blogs Wat is een balancer? en Wat doet een liksteen in het rantsoen?

Hebben gecastreerde bokken en rammen speciale brokken nodig?

In winkels zijn verschillende soorten bokkenbrokken verkrijgbaar. Bij de samenstelling daarvan wordt vaak rekening gehouden met de verhouding tussen calcium en fosfor, omdat een ongunstige mineralenbalans kan bijdragen aan het ontstaan van bepaalde soorten urinestenen.

Vooral bij graanrijke voeders verdient die verhouding aandacht. Granen bevatten relatief veel fosfor en weinig calcium, waardoor fabrikanten vaak calciumrijke ingrediënten toevoegen om de verhouding in het voer aan te passen.

Dat maakt zulke brokken echter niet automatisch noodzakelijk. Wanneer een gezonde, volwassen bok of ram voldoende energie en eiwit uit zijn ruwvoer haalt, hoeft daar niet dagelijks krachtvoer bij. Jonge dieren die nog groeien of dieren die na ziekte weer op gewicht moeten komen, kunnen wel extra voedingsstoffen nodig hebben. Soms is voedzamer ruwvoer daarvoor voldoende, terwijl in andere situaties krachtvoer een geschikte aanvulling kan zijn.

De vraag is dus niet zozeer welke brok bij een gecastreerde bok of ram hoort, maar of het dier naast zijn ruwvoer daadwerkelijk extra energie en eiwit nodig heeft.

Hoe verklein je het risico op urinestenen?

Mannelijke schapen en geiten hebben relatief smalle urinewegen. Wanneer zich urinestenen vormen, kunnen deze de urinewegen blokkeren. Vooral dieren die op jonge leeftijd zijn gecastreerd, kunnen hier gevoeliger voor zijn.

De samenstelling van het rantsoen speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van bepaalde soorten urinestenen. Daarbij zijn onder andere de hoeveelheden calcium en fosfor en hun onderlinge verhouding van belang. Ook voldoende drinkwater is belangrijk, omdat dit helpt voorkomen dat de urine te geconcentreerd wordt.

Zorg daarom altijd voor schoon en vers drinkwater en controleer tijdens vorst of het water niet bevroren is. Met een passend rantsoen en voldoende drinkwater kun je het risico op urinestenen verkleinen, maar niet volledig uitsluiten.

Een bok of ram die probeert te plassen maar geen urine produceert, heeft met spoed een dierenarts nodig. Een verstopping van de urinewegen kan levensbedreigend zijn.

Meer weten over het ontstaan en voorkomen van urinestenen? Lees dan onze blog Urinestenen bij bokken en rammen.

En hoe zit het met ruwvoermixen?

Schapen en geiten eten van nature verschillende soorten planten. Vooral geiten zoeken graag naar bladeren, twijgen, kruiden en andere plantendelen. Wanneer dieren voornamelijk gras en hooi krijgen, kan een ruwvoermix daarom voor extra afwisseling zorgen.

De verschillende vezelbronnen bieden variatie in geur, smaak en structuur en geven dieren de mogelijkheid om verschillende plantendelen te onderzoeken en te eten. Een ruwvoermix is daarmee vooral een aanvulling op het ruwvoer en niet automatisch een vervanging voor een balancer.

Sommige ruwvoermixen bevatten daarnaast wel een afgemeten hoeveelheid vitaminen, mineralen en sporenelementen. Kijk daarom altijd naar de samenstelling en het voeradvies, zodat je weet welke functie de mix binnen het rantsoen heeft.

Meer weten over de verschillende vezelbronnen? Lees dan onze blog Wat is een ruwvoermix?

Tot slot

Voor de meeste gezonde, volwassen gecastreerde bokken en rammen hoeft het rantsoen niet ingewikkeld te zijn. Het belangrijkste is dat je kijkt naar wat je dieren nodig hebben en wat ze al uit hun dagelijkse voeding halen.

Begin met voldoende geschikt ruwvoer. Kies gras en hooi waarvan de voedingswaarde aansluit bij de behoefte van je dieren en houd hun lichaamsconditie in de gaten.

Zorg voor voldoende vitaminen, mineralen en sporenelementen. Ook wanneer je dieren geen krachtvoer nodig hebben, blijft deze aanvulling belangrijk.

Geef alleen extra energie en eiwit wanneer dat nodig is. Bijvoorbeeld bij een te lage lichaamsconditie of wanneer het ruwvoer onvoldoende voedingsstoffen levert.

Zorg daarnaast altijd voor voldoende schoon en vers drinkwater.

Zo stel je het rantsoen samen vanuit de behoefte van je dieren, in plaats van vanuit de verschillende soorten voer die in de winkel verkrijgbaar zijn.